Bebeğin Gelişim Dönemleri

Bebeğiniz dünyaya merhaba dedi ve bu andan itibaren inanılmaz bir hızla büyümeye, değişmeye başlayacak. Bu süreçte sizi ve bebeğinizi neler bekliyor, sırasıyla görelim. İlk 24 Saat Bebeklerin bazıları doğduktan birkaç dakika sonra emerken, bazılarının emmesi daha uzun zaman alabilir. Bazıları çok ağlarken, bazıları da çok uyur. Ama yeni doğan bebeklerin büyük çoğunluğu sizin kokunuzu alabilmek ve sizi duyabilmek için kucaklanmak ister. İlk Haftalar Hastaneden çıktığınızda bu minik bebeğin sizin olduğunu fark edersiniz. Çok güzel bir duygu olmasına karşın biraz da korkutucudur. Ama tamamen yalnız değilsiniz. Doktorunuzla görüşmeleriniz devam edecek. Ayrıca kendinizi çok sıkmanıza da gerek yok. Bebeğinizin bezini yanlış takarsanız bir tarafı kırılmayacağı gibi, tulumunun çıtçıtlarını yavaş kapatırsanız da dünyanın sonu gelmeyecek. Emin olun ki, bebeğiniz de nasıl emzirilmesi veya banyo yaptırılması gerektiğini sizden iyi bilmiyor. Merak etmeyin, en iyi yöntemi zamanla deneyerek ve yanılarak öğrenirsiniz. Haftalardan Aylara Geçiş Bebeğinizin sıklıkla yapacağı bazı şeyler var. Mesela bunlardan biri de bitmeyen ağlamaları. Bütün bebekler ağlar, ama bazıları daha çok ağlar. Kendinizi onun yerine koyun! Konuşamıyor veya fazla hareket edemiyorsunuz. Ağlamak tek iletişim kurma yolunuz. Yine de bebeğinizin neden (Açlık, diş çıkarma, altını ıslatma, hasta olma) ağladığını anlamak her zaman kolay olmayabilir. Bebeğinizi rahatlatmanın, ona masaj yapmak, şarkı söylemek, sallamak gibi yüzlerce farklı yöntemi var. Ama kendinizi çıldıracak gibi hissediyorsanız, bebeğinizi güvenli bir yere yatırıp başka bir odaya geçin ve yüksek seste müzik açıp sakinleşmeye çalışın.

Bebeklik ve çocukluk dönemi büyüme ve gelişme açısında dinamik değişimlerin olduğu dönemdir. Nöro-gelişimsel ve fiziksel gelişim süreçlerinin çok hızlı bir şekilde ilerlediği ilk 2 yıllık zaman dilimi, insan gelişiminde büyüleyici ve en hızlı devinimlerin yaşandığı bir aralık olarak bilinir. Bu dönemde birey, dışarıdan alınan her türlü uyarı ve değişik içsel etmenler birlikteliğinde hızlı ve karmaşık bir dönem yaşar. Bu döneme özel olarak bakıldığında görülen gelişmelerden fiziksel olanları zaten organların gelişimi ve büyümesi, kilo ve boy artımı gibi fiziksel görünümü etkileyen süreçlerdir. Öte yanda “gelişim” alt birimi incelediğinde; diş çıkarma, organların işlev kazanması gibi alt birimle görece daha iyi bilinmekte olup olumlu ya da olumsuz etmenler de modern güncel tıbbın büyük ölçüde çözdüğü alt alanlardır. Nöro-gelişimsel süreçler incelendiğinde, değişen işlevlerin neler olduğu ve alt gelişim alanları değişik alt alanlarda incelenir. Buna göre bebekteki nörolojik gelişim; motor gelişim, bilişsel gelişim ve sosyal duygusal alt başlıklara ayrılarak incelenir. Motor gelişim alanı: Kaba motor ve ince motor olarak, sosyal gelişim alt alanı sosyal ve duygusal ve son olarak bilişsel gelişim alanı da problem çözme, dil gelişimi ve kendi kendine yardım (self –help) alt başlıklarında incelenir. Dil gelişimi ise alıcı ve ifade edici dil alt alanlarında incelenir. Bütün bu alanlar birlikte değerlendirildiğinde nöro-gelişimsel süreç sekiz alt alandaki gelişmeyi kapsar.

1.Ay: Kaba motor • Yeni doğanın hareket yetenekleri fazla etkileyici değildir. • Ay sonuna doğru çenesini kaldırabilir. • Yatay pozisyonda başını çevirebilir. İnce motor • Eller yüze yakınken yumruk yapabilir. Kendine yardım • İşitme duyusu gelişmiştir. • Emer. Problem Çözme • Siyah- beyaz cisimlere göz dikme. • Yüz takibi. Sosyal ve duygusal gelişim • Anne sesini ayırt eder. • Stres dışı ağlar. • Ay sonuna doğru yetişkin sesine güler. • 19-20 cm. uzaklıktaki nesneleri net görebilirler. Bebeklerin daha çok gözlere baktığı belirlenmiştir. Bu nedenle göz teması önemlidir. • Annelerin çocuğuna karşı duyduğu bağın oluşumunda kritik bir dönemin varlığı ileri sürülür ki bu da doğumdan hemen sonraki dönemdir. Kişilik gelişimi: Bebek bu dönemde her açıdan kendi gereksinimlerini gidermeye yönelik davranışlar sergiler. Bebek ilk ilişkisini bu çerçeve içinde annesi ya da annelik görevini yapan kişi (bakıcısı) ile kurar. Çocuğun bu ilişki içinde iki temel gereksinimi vardır: Fiziksel bakım (doyurma ve korunma ) ve sosyal bakım (sevgi ve duygusal yakınlık). Alıcı dil gelişimi • Sesten ya da konuşmadan irkilir. • Bu ayda konuşmaya yönelik bir ses kullanımı görülmez. Ayın sonuna doğru agu vb. sesler çıkarmaya başlar. İfade edici dil gelişimi • Boğazdan anlamsız inilti sesi çıkarır.

  1. Ay: Kaba motor Emmeye başlama refleksi, arama refleksi, yutma refleksi, moro refleksi, babinski refleksi, yakalama refleksi, adım atma refleksi bu ayda daha belirgin hale gelir. Bu refleksler daha sonradan 3-5 ay içinde azalarak kaybolur. Bu normal gelişimsel bir süreçtir. • Bu ayda bebek göğsünü kaldırabilir • Başarısız uzanmalarda bulunur. • Yüzükoyun yatarken göğsünü kaldırabilir. • Oturur pozisyona getirilince başını sallayabilir. İnce motor • Ellerini açmaya başlar. • Elle kavrayabilir. Kendine yardım • Uyarı ile (meme) ağzını açar. Problem Çözme • Büyük cisimleri takip edebilir. • Görsel korkma gelişir. Sosyal ve duygusal gelişim • Anneyi babayı tanır. Annesine bilinçli gülümser. Algısal gelişim • Doğumdan hemen sonra parlaklıktaki değişime duyarlıdır. • Bu duyarlılık ilk iki ay içerisinde hızla gelişir. Gözü bir noktaya sabitler. • Bebeğe gösterilen oyuncak saklanınca şaşırdığı görülür. • İlk hafta ve aylarda anne-baba ile bebek arasında karşılıklı olarak birbirlerine bağlanma şeklinde davranış gözlenir. Gerçek bir bağın oluşması için zamana ve denemelere ihtiyaç vardır. • Bebek bu dönemde bile stresi tanır ebeveynleri yüksek sesle kavga ederse olumsuz etkilenebilir. Alıcı dil gelişimi • Seslere tepki vermeye başlar. • Sesten konuşmadan çekinir. İfade edici dil gelişimi • Güvercin (kuş sesi) gibi ses çıkar. • Harf benzeri ses çıkarır.
  2. Ay: Kaba motor • Yüzüstü pozisyonda ön kol üzerinde hareketlenir. • Sağa sola sallanır. İnce motor • Ellerini birleştirir, kavrayabilir. • Cisimleri itebilir, vurur. Kendine yardım • Ellerini ağzına götürür. Problem Çözme • Yüze uzanır. • Sırt üstü cisimleri takip edebilir. • Oyuncaklara uzanabilir. Sosyal ve duygusal gelişim • Bebek bu aylarda kişileri ayırabilir. • İğrenmeye yönelik mimik başlar (ekşi gıda/ yüksek ses). • Odaya giren kişiyi gözle takip eder. Alıcı dil gelişimi • Bebekler konuşma seslerini algılayabilir diğer seslerden ayırır. • Konuşucuları ayırt edebilir. • Anne babasını yüzlerini daha henüz tanımasa da seslerinden ayırt edebilir. • Seslerin kaynağına bakar. İfade edici dil gelişimi • Kıkırdar. • Konuşulunca ses çıkarır.
  3. Ay: Kaba motor • Bu ayda destekle oturabilir. • Oturtulunca başını dik tutar. • Önden arkaya sallanır. • Dirseklerinden destek alabilir. İnce motor • Objeleri elden ele geçirebilir. • Cisimlere uzanır. • Kıyafetleri kavrar, tutar. • Çıngırakla oynar. Kendine yardım • Memeye ya da şişeye yönelir. Problem Çözme • Yabancılardan korkmaya başlar. • Cisimleri ağzına götürebilir. • Yeni yüzlere daha dikkatli bakar. • Çıngırakla ses çıkarır. • Çıngırağa uzanabilir. Sosyal ve duygusal gelişim • Güzel ses ya da uyarana spontane (kendiliğinden) güler. • Tanıdık aileden birinin sesi ile ağlamayı durdurur. • İleri geri değişken ses çıkarır. • Renkleri fark edebilir. Alıcı dil gelişimi • Başını sese yöneltir. • Sakinleştirici sesle ağlamasını durdurur. İfade edici dil gelişimi • Yüksek sesle güler. • Kendi kendine ses çıkarma ve gülme başlar.

 

  1. Ay:

Kaba motor • Desteksiz oturmaya başlayabilir. • Önden arkaya yuvarlanabilir. • Kalça üzerine oturabilir.

İnce motor • Objeleri ağzına götürerek keşfetmeye başlar (İşte bebekler bu dönemde ayak parmaklarını da emebilirler). • Elden ele transfer yapar. • Eli objeleri kavrar. • Püreli gıdaları çiğneyebilir.

Problem Çözme • Başına düşen (düşme olasılığı olan) cisme yönelebilir. • Bisküvileri inceler.

Sosyal ve duygusal gelişim • Bakım vereni tanır. • Bakım verene bağlanmaya başlar. • Yüzler arasında ayırım yapar (Tanıdığı kişi bebeği daha kolay sakinleştirir)

Alıcı dil gelişimi • İsmi ile seslenildiğinde ilişki kurar, yanıt vermeye başlar.

İfade edici dil gelişimi • Agulama başlar. • İki heceli sesleri çıkarabilir.

  • Ağlama dışında sinirlendiğini gösteren ses çıkarır. Dili anlamlı şekilde kullanamaz ancak işlevsel ses çıkarabilir.

 

  1. Ay:

Kaba motor • El desteği ile kısa süre oturur. • Yüzükoyun yatarken dönebilir. • Yüzükoyun yatarken bir eliyle kendi ağırlığını kaldırabilir.

İnce motor • Elden ele transfer yapar. • Elle uzanır.

Kendine yardım • Elleri ile şişeye dokunur. • Tek başına kraker bisküvi yiyebilir.

Problem Çözme • Neden ve sonuçları ayırma yeteneği görülmeye başlar. • Yansımalara uzanır. • Oyuncakları kavrar ya da sallar.

Sosyal ve duygusal gelişim • Tanımadığı kişilerden çekinir. • Zevk almak için birçok karmaşık ve ilginç yolu dener ve böylece de oyun davranışlarına ilk kez girişir. • Yetişkinlerin kol ve bacaklarıyla yaptıkları hareketleri taklit edebilir. • Annelerinden ayrıldıklarını anlayabilir.

Alıcı dil gelişimi • “Hayır” denildiğinde hafif duraksar. • Kaldırılmak için işaret edebilir.

İfade edici dil gelişimi • Uyumlu ses çıkarma gelişir (iki katına ulaşır). • Dinleme başlar. • Karşındaki erişkin susunca (kendi jargonu ile) konuşmaya başar. • Değişik seslerle kendi jargonunu oluşturur ve konuşmalara bu seslerle yanıt verir. • Aynaya karşı gülümseme ve ses çıkarma başlar.

 

  1. Ay:

Kaba motor • Desteksiz oturur. • Yerde sürünmeye başlar.

  • Kollardan destek alabilir. • Destek aldığında adım atmaya başlayabilir.

İnce motor • Kendi kendine yiyecek alabilir. • Radyal (elinin dış kısmı ile) yakalama başlar.

Kendine yardım • Fazla gıdayı reddeder.

Problem Çözme • Oyuncakların farkı yönlerini keşfetmeye başlar. • İki elle de cisim tutmaya başlar. • Saklı cisimleri bulmaya başlar.

Sosyal ve duygusal gelişim • Yabancıları tanımaya başlar. • Cisimlerle ilgilenir. • Ailenin yüzüne bakarak yardım ister.

Alıcı dil gelişimi • Tanıdığı cismin ismi söylendiğinde ona bakar. • Müziğe katılır. • Bu aydan itibaren bebeğe bir ses verildiğinde o da bir sesle tepkide bulunur. • Kendi çıkardığı sesleri dinlediği gibi başkalarının çıkardığı sesleri de dinlemeye başlar (toplumsal – sosyal iletişim/sesin sosyal olarak kullanılması).

İfade edici dil gelişimi • Heceleme çeşitleri artar.

 

  1. Ay:

Kaba motor • Kendi kendine oturma pozisyonuna geçebilir. • Diz üstünde durabilir.

İnce motor • Gösterilince kaşık kullanabilir. • Bardaktan küpleri çıkarır. • Büyük çivi ya da dübel çekebilir.

Kendine yardım • Parmaklarıyla besin tutar. • Şişe ya da biberonunu kaldırır.

Problem Çözme • Düşen cismi alabilir.

Sosyal ve duygusal gelişim • Sevinç ve üzüntüsünü aileye gösterir/paylaşır. • Yetişkinin birinin izlediği cismi eş zamanlı olarak izlemeye başlar. • Oyuncakları tanımaya başlar.

Alıcı dil gelişimi • Birçok kelimeyi anlar, okuduğunuz kitabı dinler. • “Buraya gel” gibi emirleri yerine getirmeye başlar. • Aile bireylerine bakarak anneyi arar.

İfade edici dil gelişimi • Baba, dede gibi tekrarlı kelime söylemeye başlar. • Başını hayır anlamında sallar. • 8 – 30 kadar kelimeyi tekrarlar. • Sesli ifadeleri duygularını açığa vurur.

 

  1. Ay:

Kaba motor • Ayak ve el üstünde durabilir. • Yerden kalkabilir. • Destekle yürüyebilir.

İnce motor • Başparmak ve parmak arasıyla kavrar.

Kendine yardım • Isırabilir.

Problem Çözme • Zilin sesini takip edebilir.

Sosyal ve duygusal gelişim • Dikkat çekmek için seslenir. • “Bak” denildiğinde gösterilen cismi takip eder. • Aile bireylerinin sesini tanır/ayırır.

Alıcı dil gelişimi • Jest ve mimik oyunları yapabilir. • İsmi söylendiğinde düzgün bir şekilde her seferinde bakabilir. • Zil çalındığında sesin geldiği yöne yönelir.

İfade edici dil gelişimi • Mama gibi kelimeleri söylemeye başlar. • Başını hayır anlamında sallar. • Sesleri taklit eder. • Mırıltılar çıkarır.

 

  1. Ay:

Kaba motor • İyi emer. • Eliyle eşyaları tutar. • Tek elinden tutulunca ayakta durur. • İki elinden tutunca yürür.

İnce motor • Objeleri kaldırır, acemice tutar. • İşaret parmağı ve başparmak ile kavrar.

Kendine yardım • Çocuklar için yapılmış bardaktan su içer.

Problem Çözme • Oyuncak ya da kıyafetleri kaldırır. • Objeleri bir yere koymaya çalışır ama düşmesine izin vermez.

Sosyal ve duygusal gelişim • Korku deneyimleri çağrıştırıldığında bakar. Alıcı dil gelişimi • “Bye, bye” denilmesini anlar, el sallar.

İfade edici dil gelişimi • Baba der el sallar.

 

  1. Ay:

Kaba motor • Oturduğu yerden döner. • Tek eli ile eşyaları kurcalar. • Tek elle tutunarak yürür.

İnce motor • Eşyaları fırlatır. • Kaşıkla karıştırabilir.

Kendine yardım • Giydirilirken yardım eder.

Problem Çözme • Kasenin altına saklanan oyuncağını bulabilir. • Kitaptaki resimlere bakar.

Sosyal ve duygusal gelişim • Yardım ister. • Yardım için eşyaları karşısındakine uzatır.

Alıcı dil gelişimi • “Hayır” denildiğinde durur. • Müzik eşliğinde zıplar. İfade edici dil gelişimi • Şarkıya eşlik eder. • İlk anlamlı kelimesini söyler.

  1. Ay: Bu dönem bebeğinizin pek çok şey öğrenip, pek çok gelişim yaşayacağı bir dönemdir. Bu dönemde bebekte görülen gelişim ve değişimler, ilk bir yıl içerisinde gözlemlenen gelişmeler kadar hızlı ve dikkat çekici olmasa da bu üç aylık dönemin sonuna doğru fiziksel, algısal ve sosyal gelişimindeki önemli değişiklikleri aile tarafından izlenebilir. Kaba motor • Arkadan koruma başlar. • Kolları havada iken ayakta durur. • Bağımsız adımlar atar. Bebeklerin yüzde doksanı bu üç aylık dönemin sonlarına doğru yürümeye başlamış olur. Ancak her bebeğin gelişim tablosu farklı olduğu için kimi bebekler 9 aylıkken yürümeye başlayabileceği gibi kimilerinde bu süre 18 aya kadar çıkabilir. Bebeğin bu süreçte sık sık düşmesi kaçınılmazdır. Düştüğü zamanlarda eğer ciddi bir durum söz konusu değilse panik yapmamaya ve hemen duruma müdahale etmemeye özen göstermeniz tavsiye edilir. Aksi takdirde bebek korkabilir, kendine olan güvenini yitirebilir. Bu zamanda bebek pozitif olarak desteklenmelidir. Ortalama bebekler 12-14 aylarda yürür. İnce motor • Karalama yapar. • Küçük topu tutar. • Renkli kalem tutabilir. • İki küpten kale yapmaya çalışır (üst üste koyma). • Kasedeki topa uzanmaya çalışır. Bu dönemde bebeğinizin el becerileri de gelişmeye başlar. El becerilerini kullanabilecekleri oyunları severek oynarlar (Objeleri şekillerine uygun boşluklara yerleştirme, blokları üst üste dizip sonra yıkma ve bunu oyunlaştırma). Yürürken bir nesne taşıyabilir; saplı nesneleri itebilir; ayakkabı ve çoraplarını ayaklarından çıkarabilir. Kendine yardım • Eliyle tutarak yer. • Şapkasını çıkarır. Problem Çözme • Kase ve kaşıkla ses çıkarır (vurarak). • Oyuncağı bulmak için kutuyu kaldırır. Sosyal ve duygusal gelişim • Ailenin ilgilendiği eşyayı işaret eder. • İstediği eşyayı gösterir. • Bu dönemde bebeğiniz sizin tüm ilginizi ona yöneltmenizi ister. Oyuncaklarını, yiyeceklerini ve özellikle de sizin ilginizi; yani sevdiği şeyleri başkalarıyla paylaşmaktan hoşlanmaz. Yaşıtı olan çocuklarla beraber olduğu ortamlarda da diğer çocuklarla iletişim kurmaya istekli değildir. Ebeveynleri ile olan yakın ve doyurucu iletişimi kendisine olan güvenini de artırır. Sizin ilginizi çekebilmek için de elinden geleni yapar; size gülümser, dokunur, iter ya da dürter, bağırır, sızlanır veya ağlar. Bu çabalarına karşı verdiğiniz tepkiler onun bundan sonraki davranışlarında belirleyici rol oynayabilir. Yavaş yavaş bağımsızlık başlar. Bebekler etraflarında gördükleri tüm yeni objeleri dokunarak tanımaya çalışırlar; dokunmak bu dönem çocukları için önemli bir öğrenme aracıdır. Bu yüzden herhangi bir tehlike söz konusu olmadığı sürece, etraftaki nesneleri dokunarak tanımasına izin verilmesi tavsiye edilir. Alıcı dil gelişimi • Jest ve emirleri takip eder. • Eşyaların isimlerini bilir, söylendiğinde bakar. İfade edici dil gelişimi • Ses ile jest yapar almak istediği şeyleri işaret eder. • 2-3 kelimeyi bilinçli söyler.
  2. Ay: Kaba motor • Eli yukarıda ve dışta yürür. • Yüksek korunma gelişir. İnce motor • Kutudaki topa uzanmaya çalışır. Kendine yardım • Dökerek normal bardaktan içebilir. Problem Çözme • Zili sallar. • Eşyaları elde etmek için bariyer etrafından dolanır. • Oyuncağını ve kıyafetini çıkarır. Sosyal ve duygusal gelişim • Bakım vereni memnun etmek için ilgisini gösterir. • Tek oyuncakla fonksiyonel oyun oynar. Alıcı dil gelişimi • “Top nerede” gibi sözler söylenince doğru yere bakar. İfade edici dil gelişimi • 3-4 kelime kullanır. • Kendi jargonunda değişik sesler çıkarır.
  3. Ay: Kaba motor • Yukarı çekmeden durabilir. • Çökünce düşer. • Ayakta dengeli yürür. İnce motor • Taklit eder, ileri iter. • 2 küplü kuleye 3. küpü ekler. • Çiviyi deliğe sokup çıkarır. Kendine yardım • Çorap ya da ayakkabısını çıkarır. • İyice çiğner. • Kaşığı ağzına götürüp çevirir. Problem Çözme • Gösterilince tabaktakini dışarı döker. Sosyal ve duygusal gelişim • Deneme yanılma ile oyuncakları keşfeder. • Çok istediği objeyi işaret eder. Alıcı dil gelişimi • Jest olmadan emirleri yerine getirir. İfade edici dil gelişimi • Birkaç eşyayı adlandırır. • Açıkça ilgilendiği şeyi işaret ile almak istediğini belirtir.
  4. Ay: Kaba motor • Yerden oyuncak almak için durur • Merdivenlerden yukarıya sürünür • Gergin bacaklı koşabilir • Eşya taşıyarak yürüyebilir • Mobilyalara tırmanır İnce motor • Üç –dört küp ile kule yapar. • On kadar küpü kaba yerleştirir. • Topu kaseye bırakır. Kendine yardım • Biraz dökerek kaşık kullanır. • Kendi saçını taramaya çalışır. Problem Çözme • Kitap sayfasını çevirir. • Tek şekilli “puzzle”ı çerçeveye yerleştirir. Sosyal ve duygusal gelişim • Ağlayan veya gülen birine empati gösterir. • Yetişkini karşılıklı kucaklar. • Mekanik oyuncağı çalıştırmak için kurcalar. Alıcı dil gelişimi • Vücut bölümlerini işaret eder. • Üç cisimden birinin adı söylendiğinde onu işaret eder. • İstendiğinde bir eşyayı diğer odadan getirir. İfade edici dil gelişimi • Üç beş kelime söyler. • Doğru kelimelerle jargonu gelişir.

16-17. Ay: Kaba motor • Hafif yardımla tek ayakla durur. • Geri yürür. • Tek elle tutunarak merdiven çıkar. Fiziksel Gelişim Bu dönemde bebeğiniz fiziksel yeteneklerini ve yetisini zorlamaya başlar. (Örneğin yürümeye başladıysa bununla yetinmeyip yürürken ağır bir şeyler taşımaya ya da yükseğe tırmanmaya çalışır). 17 aylık bebeklerin %90’ından fazlası yürümenin yanı sıra, yerdeki bir nesneye uzanmak için durup eğilme ya da birkaç dakika yere eğilip o nesneyle oynadıktan sonra kalkıp yoluna devam etme gibi hareketler yapabilirler. Bebeğiniz 17 aylıkken hala yürümüyorsa doktorunuza danışmakta fayda vardır. İnce motor • Söylendiğinde masaya mandal vs. koyar. • Kendiliğinden karalama yapabilir. 17 aylık bebeğiniz sizinle birlikte merdiven çıkarken muhtemelen kucağınızda olmak yerine elinizi tutarak merdivenleri kendi başına çıkmak ister. Ayrıca evdeki sandalye ve koltuklara tırmanma denemeleri yapar. Bu dönemde bebeğiniz etrafındaki yeni objelere büyük bir keşfetme merakı içinde yaklaşır. Etrafında bulduğu eşyalara dokunur, onları kavrayıp yakından inceler, ağzına götürüp tadına bakmaya çalışır ya da yere fırlatıp tekrar eline alır. El ve parmaklarını kullanmada gittikçe beceri kazandığını fark edersiniz. Ona kitap okuduğunuzda sizinle birlikte sayfaları çevirmeye başlar. Eline bir boya kalemi verdiğinizde bununla boyama yapacağının bilincinde olabilir ancak eline geçirdiği her şeyi ya da her yeri boyamaya çalışacağından dikkatli olmanızda fayda vardır. Kendine yardım • Bardağı alır ve su içer. • Eşyayı getirir ve taşır (aynı odada kendiliğinden). Problem Çözme • Göstermeden/söylemeden topları döker. • Saklanmış oyuncağı bulur. • Tahtadan daireyi yerine yerleştirir. Sosyal ve duygusal gelişim • Dudaklarını cilde dokundurarak öper. • Oyun olarak bakım vereni etkilemek için yer değiştirir. • Farkındalık gelişir. Bu dönemde bebeğiniz etrafında gördüğü insanlara el sallar, gülümser, ikili ya da çoklu oyunlar oynamayı sever ve basit emir cümlelerini anlayıp uygulayabilir. Hayvan seslerini de taklit edebilir. “Hayır” kelimesini bu dönemde bebeğinizden sıklıkla duyacaksınız. İnatlaşma başlar. (Bebeğiniz bu yaşta bile doğru davranışlarının etrafındaki yetişkinlerce pozitif tavırlarla -kucaklama, öpme, gülümseme gibi- ödüllendirildiğini gördüğünden yanlış davranışlarını düzeltebilirsiniz.) Alıcı dil gelişimi • Basit emirleri anlar “anneye getir” gibi. • Söylendiğinde resmi gösterir. İfade edici dil gelişimi • 5-10 kelime kullanır. • “Hepsi bitti/gitti” gibi yarım cümle kurar. • Çevresel sesleri taklit eder (hayvan sesleri). • İstediği şeyin adını söyler.

18-19. Ay: Kaba motor • Merdivenden emekleyerek iner. • İyi koşar. • Küçük sandalyeye kendisi oturur. • Dururken top fırlatır. İnce motor • 4 küple kule yapar. • Taklit eder. 18 ay dolarken artık eline aldığı oyuncakları ve eşyaları ağzına götürmez, elinde evirip çevirerek inceler. Kendine yardım • Giysilerini çıkarır. • Yetişkin sandalyesine tırmanır. • Yanında yetişkin olmadan evde gezer. Eğer bebeğinizin eğitime hazır olduğunu düşünüyorsanız tuvalet eğitimine başlanabilir, ancak erken bir zaman dilimidir. Uygulayacağınız bazı yöntemlerle bu eğitimi kolaylaştırabilirsiniz. Bu dönemde bebekler taklit yoluyla öğrenirler, bu yüzden bebeğinizin sizin banyoda nasıl davrandığınızı izleyerek taklit etmeye çalışması muhtemeldir. Bu, ona tuvalet eğitimi vermek için iyi bir fırsat olabilir. Ona, tuvalete ya da lazımlığa nasıl oturması gerektiğini gösterebilirsiniz. Problem Çözme • Oyuncakların ya da cisimlerin parçalarını eşleştirir. • Çember tahta etrafında döndüğünde ya da kaydırıldığında ilk haline getirir. Sosyal ve duygusal gelişim • Diğer insanlarla ilgilenir (doğum günü ya da çay partisinde). • Utanma davranışı gösterir. • Yanlış yaptığında sahiplenir. Alıcı dil gelişimi • İsmi söylendiğinde 3-4 cismi gösterir. • 3 vücut bölgesini gösterir. • Kendini işaret eder. • “Benim” kavramını anlar. • İsmi söylendiğinde tanıdık insanları gösterir. İfade edici dil gelişimi • 10-25 kelime kullanır.

20-21. Ay: Kaba motor • Oyun içinde çömelir. • Büyük eşyaları taşır. • Tek elle tutunarak merdiven iner. İnce motor • Yardımsız yuvarlak çizer. • 5 -6 küp ile kule yapar. • Kare şekilleri tamamlar. Kendine yardım • Ağzına yalnız yenilecek gıdaları götürür. • Kendi kendine yemek yer. Problem Çözme • Saklanmış eşyaları bulur. • Tahtada kareyi yerleştirir. Sosyal ve duygusal gelişim • Duygular hakkında bilgisi olmaya başlar. • Hayvanlarla ilgilenir. • Heyecanla öper. Alıcı dil gelişimi • 3 resmi adlandırır. • “Ben”, “o” kavramlarını anlamaya başlar. İfade edici dil gelişimi • Örneğin anahtarı işaret ederek “anne” der bu anahtar annenin demektir. • İlgi kurar sosyal konuşma başlar.

22-23. Ay: Kaba motor • Her adımda ayağa kalkarak ya da korkuluktan tutunarak merdiven iner. • Gösterilen topu tekmeler. • Yürüme tahtasında tek ayak yürür. İnce motor • Kutu kapağını kapatır. • Yanlamasına çizgileri taklit eder. • Daire şeklinde karalamalar yapar. Kendine yardım • Kaşığı iyi kullanır. • Bardaktan dökmeden içebilir. • Fermuar açar. • Ayakkabılarını yan yana koyabilir. Problem Çözme • Oyun tahtasını tamamlar. Sosyal ve duygusal gelişim • Diğer çocukları dikkatle izler. • Meydan okuyan hareketler gösterir. Alıcı dil gelişimi • 4-5 resmi söylendiğinde gösterir. • 5-6 vücut bölgesini doğru gösterir. • 4 parça giysisinin adını doğru bilir/gösterir. İfade edici dil gelişimi • 25 -50 kelime kullanır. • Çok soru sorar. • Her hafta 2 yeni kelime öğrenir.

  1. Ay: Kaba motor • Her adımda iki ayağını atarak merdiven iner. İnce motor • Küplerden tren yapar. Kendine yardım • Kapıyı kapı kolu kullanarak açar. • Pipet ile bardakta sıvı bir şey içebilir. • Kıyafetlerini (pantolon) çıkarabilir. Problem Çözme • Resimleri eşleştirir. • Cisimleri sınıflandırır. • Benzer eşyaları kullanmayı gösterir. Sosyal ve duygusal gelişim • Duygularını maskelemeye (gizlemeye) başlar. • Paralel oyunlar oynar. Alıcı dil gelişimi • İki aşamalı emirleri taklit eder. • Ben sen farkını anlar. • 5-10 resmi gösterebilir. İfade edici dil gelişimi • 2-3 kelimelik kısa cümleler kurar (isim-yüklem). • “Telegrafik konuşma” vardır. • Elliden fazla kelime kullanır. • Konuşmasının en az %50’si anlaşılır. • Kendini adı ile ifade eder. • Üç resmi isimlendirir.

Kaynak: Prima.com.tr

 

Loading...
Menu Title